Þurrfóður eða blautmatur fyrir ketti? Leiðarvísir um val á kattafóðri

Þurrfóður, blautmatur eða blanda af hvoru tveggja? Þetta er ein algengasta spurningin sem við fáum frá kattaeigendum. Stutta svarið: kettir hafa gott af blautmat, þurrfóður er þægilegt og hagkvæmt, og fyrir flesta ketti er blanda besti kosturinn. Hér er lengra svarið – hvað skiptir máli í innihaldinu, hversu mikið á að gefa og hvað hentar kettlingum, eldri köttum og köttum með viðkvæma meltingu.

Kettir eru kjötætur – og drekka lítið

Kötturinn er strangt tekið kjötæta. Hann þarf dýraprótein, fitu og amínósýruna tárín, sem finnst aðeins í dýraafurðum, en hefur litla þörf fyrir kolvetni. Kettir eru líka komnir af eyðimerkurdýrum og eru lélegir að drekka vatn upp á eigin spýtur; í náttúrunni fá þeir mestan vökva úr bráðinni. Þessi tvö atriði – prótein og vökvi – eru lykillinn að því að velja fóður.

Þurrfóður: kostir og gallar

• Kostir: Þægilegt, geymist vel opið, hagkvæmt á hverja máltíð og hentar í sjálfvirka fóðrara og heilabrotsleikföng. Gott þurrfóður með háu kjötinnihaldi er fullgild næring.
• Gallar: Aðeins um 8–10% raki, svo kötturinn þarf að drekka mun meira en flestir kettir gera. Ódýrt þurrfóður er oft drýgt með korni og fylliefnum og próteinið kemur þá að hluta úr plöntum.

Blautmatur: kostir og gallar

• Kostir: 75–80% raki – kötturinn fær vökvann með matnum, sem er gott fyrir nýru og þvagfæri. Hærra hlutfall dýrapróteins, minna af kolvetnum og flestir kettir kjósa hann fram yfir þurrfóður.
• Gallar: Dýrari á hverja máltíð, geymist stutt eftir opnun og hentar illa í sjálfvirka fóðrara. Sumir kettir sem hafa aðeins fengið þurrfóður þurfa tíma til að venjast honum.

Blandað fóður – það sem við mælum oftast með

Fyrir heilbrigðan fullorðinn kött er einföld regla: blautmatur einu sinni til tvisvar á dag og þurrfóður í minna magni – t.d. blautmatur kvölds og morgna og lítill skammtur af þurrfóðri yfir daginn eða í heilabrotsleikfangi. Þannig fær kötturinn vökvann og próteinið úr blautmatnum og þú heldur þægindunum og lægri kostnaði þurrfóðursins. Gættu bara að heildarmagninu; mörg þyngdarvandamál katta byrja á því að blautmatur er gefinn ofan á fullan þurrfóðurskammt.

Hvað skiptir máli í innihaldslýsingunni?

1. Kjöt fremst. Fyrsta innihaldsefnið á að vera nafngreint kjöt eða fiskur (kjúklingur, lax, lambakjöt), ekki „kjöt og dýraafurðir“ eða korn.
2. Hátt prótein, lág kolvetni. Í þurrfóðri er 35–45% prótein gott viðmið; í blautmat 8–12% (af heild, með raka).
3. Lítið eða ekkert korn. Kettir þurfa ekki korn. Kartöflur og baunir eru skárri, en minnst er best.
4. Tárín á að vera bætt við í öllu heilfóðri fyrir ketti.
5. „Heilfóður“ (complete) á umbúðum þýðir að fóðrið dugar eitt og sér. „Viðbótarfóður“ (complementary) – t.d. margar pokakæfur og nammi – gerir það ekki og á að gefa með.

Hversu mikið á að gefa?

Fylgdu töflunni á umbúðunum sem upphafspunkti og stilltu eftir holdafari. Þú átt að finna rifbeinin auðveldlega með fingrunum án þess að sjá þau, og kötturinn á að hafa greinilegt mitti séð ofan frá. Meðalstór innikisa (4 kg) þarf um 200–250 kkal á dag – það er t.d. ein 85 g dós af blautmat plús 25–30 g af þurrfóðri. Vigtaðu þurrfóðrið í stað þess að nota bolla; munurinn á „einum bolla“ getur verið 30%.

Kettlingar, eldri kettir og viðkvæm melting

• Kettlingar (0–12 mánaða): Þurfa kettlingafóður með meira af próteini, fitu og orku. Gefðu 3–4 litlar máltíðir á dag; blautmatur er auðveldur fyrir litla munna.
• Eldri kettir (10 ára+): Blautmatur verður mikilvægari eftir því sem nýrun eldast. Fylgstu með þyngd í báðar áttir; margir eldri kettir léttast af því að tennurnar eru slæmar – þá hjálpar blautmatur og mjúkt fóður.
• Viðkvæm melting eða fæðuóþol: Prófaðu fóður með einni próteinuppsprettu (t.d. bara lax eða bara skordýraprótein) og skiptu um fóður hægt, á 7–10 dögum. Ef vandamálið heldur áfram er dýralæknir næsta skref.
• Geldir innikettir: Brenna minna og fitna auðveldlega. Blautmatur mettar meira á færri hitaeiningar en þurrfóður.

Hvað selur Móri?

Við veljum fóður út frá innihaldi, ekki auglýsingum. Í kattafóðrinu okkar finnur þú m.a. blautmat með háu kjötinnihaldi og án korns, þurrfóður með kjöti eða skordýrapróteini fremst í innihaldslýsingu og smakkpakka svo þú getir prófað áður en þú kaupir stóran poka. Ef þú ert ekki viss hvað hentar þínum ketti – kíktu til okkar á Nýbýlaveg 10, við hjálpum þér að velja.

Algengar spurningar um kattafóður

Er í lagi að gefa kettinum bara þurrfóður?

Já, ef fóðrið er heilfóður með háu kjötinnihaldi og kötturinn drekkur nóg. Flestir kettir drekka þó of lítið, svo við mælum með að hafa blautmat með – sérstaklega fyrir geldinga, eldri ketti og ketti sem hafa fengið þvagfæravandamál.

Má blanda þurrfóðri og blautmat saman?

Já. Gefðu þau annaðhvort í sitt hvorri máltíðinni eða saman í skál – hvort tveggja er í lagi. Minnkaðu bara þurrfóðurskammtinn á móti blautmatnum svo heildarmagnið haldist rétt.

Hversu oft á kötturinn að borða?

Fullorðnir kettir: tvær til þrjár máltíðir á dag, eða blautmatur á föstum tímum og lítið af þurrfóðri á milli. Kettlingar: þrjár til fjórar máltíðir.

Hvernig skipti ég um fóður?

Hægt, á 7–10 dögum: byrjaðu á 25% nýtt og 75% gamalt og aukið hlutfallið á 2–3 daga fresti. Snögg skipti valda oft niðurgangi eða því að kötturinn hafnar matnum.

Er kornlaust fóður betra?

Kettir þurfa ekki korn, svo kornlaust fóður er eðlilegt val. Það skiptir þó meira máli að kjöt sé fremst í innihaldslýsingunni og kolvetni lítil en hvort fylliefnið heitir hveiti eða kartöflur.

Hvað er skordýraprótein og hentar það köttum?

Prótein unnið úr skordýralirfum. Það er auðmelt, ofnæmisvænt (fáir kettir hafa myndað óþol fyrir því) og sjálfbært í framleiðslu. Það hentar vel köttum með fæðuóþol fyrir kjúklingi eða nautakjöti, en fóðrið þarf eftir sem áður að vera heilfóður með tárín.